Sáng ngày 17/04/2026, tại tỉnh Cao Bằng đã diễn ra Lễ khai mạc Hội thảo khoa học - thực tiễn cấp quốc gia với chủ đề “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan”. Sự kiện thu hút sự tham dự của đại diện lãnh đạo Bộ Xây dựng, Thường trực Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Cao Bằng cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức quốc tế, hiệp hội, doanh nghiệp trong lĩnh vực quy hoạch, không gian, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ số và quản trị đô thị. Hội thảo đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuyển đổi tư duy từ “ứng phó thụ động” sang “thích ứng chủ động” nhằm bảo vệ thành quả kinh tế và hướng tới phát triển bền vững.

Ảnh quang cảnh khai mạc hội thảo Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan

Biến đổi khí hậu: Từ nguy cơ tiềm ẩn đến "yếu tố định hình phát triển"

Phát biểu chào mừng tại phiên khai mạc, đồng chí Bế Thanh Tịnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng nhấn mạnh, sự kiện này mang ý nghĩa thiết thực trong không khí thi đua lập thành tích chào mừng 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Đồng chí Bế Thanh Tịnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng phát biểu khai mạc Hội thảo

Chia sẻ về bức tranh toàn cảnh của địa phương, đồng chí Bế Thanh Tịnh cho biết Cao Bằng là vùng phên dậu đặc biệt quan trọng với hơn 90% diện tích đồi núi và 333 km đường biên giới. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật với tốc độ tăng trưởng duy trì 4,46%, thu ngân sách năm 2025 đạt gần 4.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, thiên tai đang đe dọa nghiêm trọng đến những thành quả này.

Đồng chí Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chia sẻ đầy trăn trở: "Thực tiễn thời gian qua cho thấy, thiên tai diễn biến ngày càng bất thường, khó lường. Đặc biệt, trong năm 2024 với ảnh hưởng của cơn bão số 3 Yagi và trong năm 2025 với ảnh hưởng các cơn bão số 10, số 11 đã gây thiệt hại trên 4.200 tỷ đồng, con số này đã gần bằng số thu ngân sách của tỉnh trong năm 2025".

Từ đó, đồng chí khẳng định: "Thực tế của tình hình mưa lũ, sạt lở và các hiện tượng thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu gây ra đòi hỏi chúng ta phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, chuyển từ 'ứng phó' sang 'thích ứng', từ 'thụ động' sang 'chủ động', từ ngắn hạn sang dài hạn, từ đơn ngành sang tiếp cận liên ngành, tổng thể".

Đồng quan điểm trên, đại diện Bộ Xây dựng, đồng chí Nguyễn Tường Văn - Thứ trưởng Bộ Xây dựng đã đưa ra những nhận định sắc sảo về mức độ khốc liệt của thiên tai hiện nay. Thứ trưởng nhấn mạnh: "Biến đổi khí hậu đã không còn là nguy cơ trong tương lai, mà đã và đang hiện hữu với mức độ ngày càng cực đoan, khó dự báo và tác động sâu rộng".

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi từ ứng phó thụ động sang thích ứng chủ động trong quy hoạch đô thị miền núi

Dẫn chứng từ số liệu thực tế, đồng chí Nguyễn Tường Văn cho biết, chỉ riêng năm 2025, Cao Bằng đã chịu 22 đợt thiên tai, làm 8 người chết, 6 người bị thương, ảnh hưởng tới trên 9.000 nhà ở và gây thiệt hại tổng cộng hơn 4.274 tỷ đồng. Thứ trưởng đúc kết thành một thông điệp mạnh mẽ: "Những con số này cho thấy: Biến đổi khí hậu không còn là rủi ro tiềm ẩn mà đã trở thành 'yếu tố định hình phát triển đô thị' tại các tỉnh miền núi. Nếu đô thị miền núi không chuyển sang tư duy 'thích ứng chủ động', thì sẽ rất khó đảm bảo phát triển bền vững".

Nhận diện thách thức và định hình không gian đô thị "sống chung với biến đổi khí hậu"

Trình bày báo cáo tổng quan ngay sau lễ khai mạc, ThS. Lương Tuấn Hùng - Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Cao Bằng đã phác họa chi tiết thực trạng hạ tầng của tỉnh. Theo đó, tỷ lệ đô thị hóa của Cao Bằng năm 2025 mới đạt khoảng 25,5%, hệ thống đô thị còn nhỏ, phân tán và chủ yếu bám dọc các thung lũng, ven sông Bằng, sông Hiến.

Ths. Lương Tuấn Hùng - Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Cao Bằng phân tích rủi ro thiên tai và định hướng phát triển đô thị thích ứng biến đổi khí hậu

Đại diện Sở Xây dựng chỉ ra rủi ro hiện hữu: "Lượng mưa trung bình năm của tỉnh khoảng 1.200–1.600 mm, tập trung chủ yếu từ tháng 5 đến tháng 9. Kết hợp với địa hình núi đá vôi Karst bị chia cắt mạnh, độ dốc lớn, điều này làm gia tăng mạnh nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị". Bên cạnh đó, chi phí đầu tư hạ tầng tại đây thường cao gấp 1,2 - 1,5 lần so với đồng bằng, tạo ra áp lực rất lớn về huy động nguồn lực.

Để giải quyết bài toán này, Cao Bằng đặt mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn 2050 sẽ định hướng phát triển mạng lưới đô thị đa trung tâm. Tỉnh ưu tiên xây dựng mô hình "đô thị sinh thái miền núi", tập trung vào các giải pháp giữ nước, bảo vệ rừng đầu nguồn, hạ tầng xanh và áp dụng công nghệ GIS, cơ sở dữ liệu dùng chung vào cảnh báo sớm rủi ro thiên tai.

Cam kết hành động và huy động nguồn lực tổng thể

Tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cũng nêu rõ hệ thống chủ trương của Đảng và Nhà nước đã sẵn sàng. Đặc biệt, theo tinh thần Nghị quyết 06-NQ/TW của Bộ Chính trị, Quyết định 438/QĐ-TTg và Chỉ thị 04/CT-TTg năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ, vấn đề lúc này không còn là "có làm hay không" mà là "làm nhanh hơn, làm thực chất hơn và làm phù hợp với điều kiện đặc thù".

Thứ trưởng cũng cam kết Bộ Xây dựng đang tích cực làm việc với các đối tác như AFD (Pháp), SECO (Thụy Sĩ) nhằm mang lại các hỗ trợ kỹ thuật, vốn phát triển hạ tầng xanh, và quan trọng nhất là "chuyển giao mô hình phát triển đô thị bền vững tiên tiến". Đồng chí đề nghị Cao Bằng chủ động chuẩn bị dự án, rà soát quy hoạch nhằm "tránh phát triển vào khu vực rủi ro cao" và "thiết lập hành lang an toàn thiên tai".

Kết thúc phiên khai mạc, kỳ vọng chung của cả Trung ương và địa phương đều hướng tới những giải pháp thực tiễn nhất. Đồng chí Bế Thanh Tịnh khẳng định việc thích ứng biến đổi khí hậu là "điều kiện tiên quyết để bảo đảm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số" của tỉnh trong giai đoạn 2026-2030.

Khép lại bài phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn truyền đi thông điệp đầy lạc quan: "Tôi tin tưởng rằng chúng ta hoàn toàn có thể biến thách thức thành động lực phát triển mới, xây dựng các đô thị miền núi an toàn – bền vững – đáng sống". Phiên khai mạc thành công tốt đẹp đã mở ra không khí thảo luận sôi nổi cho các phiên chuyên đề tiếp theo của Hội thảo.

Bùi Cường - ACST