Đại biểu Phạm Trọng Nhân, Đoàn ĐBQH TP. HCM, đề nghị Quốc hội sớm xây dựng một đạo luật nền tảng cho kinh tế tư nhân, nhằm chuyển các chủ trương thành quy định pháp lý cụ thể, tạo điều kiện để khu vực này phát huy vai trò là động lực quan trọng của nền kinh tế.

Thảo luận tại hội trường về phát triển kinh tế - xã hội chiều 20/4, đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH TP. HCM) kiến nghị Quốc hội đưa vào chương trình lập pháp dự án Luật Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân.

Đại biểu đặt vấn đề: khu vực kinh tế tư nhân đã được xác định là động lực quan trọng của nền kinh tế, nhưng liệu có đang vận hành trong một khuôn khổ thể chế chưa thực sự tương xứng hay không.

Theo ông, hiện nay kinh tế tư nhân được điều chỉnh bởi nhiều văn bản như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các nghị quyết liên quan. Tuy nhiên, các quy định này chủ yếu tập trung vào từng lĩnh vực riêng lẻ, còn thiếu một nguyên tắc xuyên suốt mang tính nền tảng để bảo đảm quyền và tạo dựng niềm tin cho khu vực kinh tế tư nhân trong toàn bộ hệ thống pháp luật.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân, Đoàn ĐBQH TP HCM.

Từ đó, đại biểu kiến nghị cần xây dựng một đạo luật mang tính nền tảng dành riêng cho khu vực này.

Làm rõ hơn đề xuất, đại biểu Phạm Trọng Nhân cho rằng đạo luật mới nên tập trung vào ba trụ cột chính.

Thứ nhất, luật hóa nguyên tắc bình đẳng thực chất và nhất quán giữa các thành phần kinh tế trong tiếp cận nguồn lực và cơ hội phát triển, bao gồm đất đai, tín dụng, đầu tư và thị trường.

Thứ hai, xác lập một “vùng an toàn pháp lý” cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời bảo vệ quyền tài sản dài hạn theo hướng những chủ thể tuân thủ đúng quy định pháp luật tại thời điểm ra quyết định sẽ được bảo vệ, hạn chế rủi ro phát sinh từ thay đổi chính sách hoặc cách hiểu khác nhau trong quá trình thực thi.

Thứ ba, thiết lập cơ chế giám sát thông qua báo cáo thường niên của Chính phủ trước Quốc hội về việc thực thi các quyền của khu vực kinh tế tư nhân, qua đó đánh giá toàn diện môi trường phát triển của khu vực này.

Kinh tế tư nhân: đóng góp lớn nhưng còn nhiều điểm nghẽn

Lý giải cho đề xuất, đại biểu cho biết theo báo cáo của Chính phủ, năm 2025, tăng trưởng GDP đạt 8,02%. Thành quả này không chỉ đến từ khu vực kinh tế nhà nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mà còn có đóng góp quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân.

Cụ thể, khu vực tư nhân hiện đóng góp khoảng 51% GDP hằng năm, hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho trên 82% lực lượng lao động và chiếm gần 60% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực này, số lượng doanh nghiệp rút khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Đáng chú ý, dù đóng góp hơn một nửa GDP, khu vực kinh tế tư nhân chỉ chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất khẩu, phần còn lại chủ yếu thuộc về khu vực FDI.

Đại biểu cũng dẫn lại tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW, trong đó lãnh đạo cấp cao yêu cầu xây dựng hệ sinh thái công bằng, tạo điều kiện để kinh tế tư nhân bứt phá, hình thành các tập đoàn đủ năng lực tham gia các lĩnh vực trọng điểm như hạ tầng, công nghệ cao và ngành kinh tế chiến lược, với mục tiêu đóng góp khoảng 70% GDP vào năm 2030.

Dù Chính phủ đã thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc hỗ trợ khu vực tư nhân, đại biểu cho rằng tiến độ thể chế hóa còn chậm. Sau Nghị quyết 68, Quốc hội mới ban hành thêm Nghị quyết 198, trong khi theo yêu cầu tại Kết luận của Bộ Chính trị, các nghị quyết chiến lược cần được thể chế hóa ngay trong năm 2026.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, đại biểu cho biết nhiều nền kinh tế như Hàn Quốc và Đài Loan đã sớm xây dựng khung pháp lý vững chắc nhằm bảo đảm cạnh tranh công bằng, bảo vệ quyền tài sản và tạo niềm tin cho khu vực tư nhân. Nhờ đó, doanh nghiệp tư nhân có thể phát triển ổn định, tham gia vào các lĩnh vực then chốt và đóng góp dài hạn cho nền kinh tế.

Theo ông, thành công của các nền kinh tế này không nằm ở việc ưu đãi nhiều hơn, mà ở việc thiết lập một nền tảng thể chế đủ vững để doanh nghiệp yên tâm đầu tư và phát triển.

Liên hệ với Việt Nam, đại biểu Phạm Trọng Nhân nhận định đất nước đang ở giai đoạn quan trọng với mục tiêu tăng trưởng cao, cùng các định hướng lớn về phát triển đô thị và hình thành các cực tăng trưởng. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một đạo luật nền tảng cho kinh tế tư nhân là cần thiết để chuyển hóa chủ trương thành quy định pháp lý cụ thể.

Từ thực tiễn trên, đại biểu kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ phối hợp với Ủy ban Thường vụ Quốc hội khẩn trương xây dựng và trình dự án Luật Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân ngay trong kỳ họp cuối năm.

Ông nhấn mạnh, nếu kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo ở các lĩnh vực then chốt, thì kinh tế tư nhân cần trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng. Việc thúc đẩy khu vực này không chỉ là ưu tiên cho một thành phần kinh tế, mà còn nhằm giải phóng nguồn lực xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và giúp người dân được hưởng lợi nhiều hơn từ thành quả phát triển.